Κακοήθεις παθήσεις μαστού

Γενικές πληροφορίες

Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου στις γυναίκες παγκοσμίως. Η έγκαιρη διάγνωση και οι σύγχρονες θεραπευτικές μέθοδοι έχουν βελτιώσει σημαντικά την πρόγνωση και τα ποσοστά επιβίωσης των ασθενών.

Αν και εμφανίζεται κυρίως σε γυναίκες ηλικίας άνω των 50 ετών, μπορεί να παρουσιαστεί και σε νεότερες ηλικίες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κληρονομική προδιάθεση ή οικογενειακό ιστορικό.

Παράγοντες κινδύνου

Οι σημαντικότεροι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού είναι:

• Αυξανόμενη ηλικία
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού ή ωοθηκών
• Κληρονομικές μεταλλάξεις γονιδίων, όπως BRCA1 και BRCA2
• Προσωπικό ιστορικό καρκίνου μαστού
• Πρώιμη εμμηναρχή ή καθυστερημένη εμμηνόπαυση
• Ατεκνία ή πρώτη κύηση σε μεγαλύτερη ηλικία
• Παχυσαρκία, ιδιαίτερα μετά την εμμηνόπαυση
• Κατανάλωση αλκοόλ
• Μακροχρόνια λήψη ορμονικής θεραπείας υποκατάστασης
• Έλλειψη σωματικής άσκησης

Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι πολλές γυναίκες που διαγιγνώσκονται με καρκίνο μαστού δεν έχουν κανέναν εμφανή παράγοντα κινδύνου.

Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος του μαστού συχνά δεν προκαλεί συμπτώματα.

Πιθανά σημεία που πρέπει να αξιολογηθούν από ειδικό είναι:

• Ψηλαφητό ογκίδιο στον μαστό ή τη μασχάλη
• Αλλαγή στο μέγεθος ή το σχήμα του μαστού
• Εισολκή της θηλής
• Έκκριση υγρού από τη θηλή, ιδιαίτερα αιματηρή
• Αλλοιώσεις του δέρματος (ερυθρότητα, πάχυνση, όψη «φλοιού πορτοκαλιού»)
• Επίμονος πόνος σε συγκεκριμένη περιοχή του μαστού

Η παρουσία πόνου από μόνη της σπάνια αποτελεί ένδειξη καρκίνου.

Πρόληψη και προληπτικός έλεγχος

Η έγκαιρη διάγνωση αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα επιτυχούς αντιμετώπισης.

Ο προληπτικός έλεγχος περιλαμβάνει:

• Κλινική εξέταση μαστών
• Ψηφιακή μαστογραφία
• Υπερηχογράφημα μαστών όπου ενδείκνυται
• Μαγνητική μαστογραφία σε γυναίκες υψηλού κινδύνου
• Γενετικό έλεγχο σε επιλεγμένες περιπτώσεις με ισχυρό οικογενειακό ιστορικό

Η ηλικία έναρξης και η συχνότητα του ελέγχου εξατομικεύονται ανάλογα με το ιστορικό και τους παράγοντες κινδύνου κάθε γυναίκας.

Γενετικός έλεγχος

Ο έλεγχος για μεταλλάξεις των γονιδίων BRCA1 και BRCA2 μπορεί να συστηθεί σε γυναίκες με:

• Ισχυρό οικογενειακό ιστορικό καρκίνου μαστού
• Καρκίνο μαστού σε νεαρή ηλικία
• Οικογενειακό ιστορικό καρκίνου ωοθηκών
• Καρκίνο μαστού σε άνδρα συγγενή
• Πολλαπλά περιστατικά καρκίνου μαστού στην οικογένεια

Η αξιολόγηση της ανάγκης για γενετικό έλεγχο γίνεται από εξειδικευμένο ιατρό ή γενετικό σύμβουλο.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εξέτασης και απεικονιστικών μεθόδων.

Όταν εντοπιστεί ύποπτο εύρημα, απαιτείται βιοψία για την οριστική διάγνωση.

Οι συνηθέστερες μέθοδοι είναι:

• Βιοψία με λεπτή βελόνα (FNA)
• Βιοψία με κόπτουσα βελόνα (Core Needle Biopsy)
• Στερεοτακτική βιοψία
• Βιοψία υπό υπερηχογραφική ή μαγνητική καθοδήγηση
• Χειρουργική βιοψία σε επιλεγμένες περιπτώσεις

Συχνότεροι ιστολογικοί τύποι

Οι συχνότερες μορφές καρκίνου του μαστού είναι:

• Πορογενές καρκίνωμα in situ (DCIS)
• Διηθητικό πορογενές καρκίνωμα
• Διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα
• Φλεγμονώδης καρκίνος μαστού
• Σπανιότεροι ειδικοί ιστολογικοί τύποι

Η ακριβής ιστολογική διάγνωση καθορίζει τη θεραπευτική στρατηγική.

Σταδιοποίηση

Μετά τη διάγνωση πραγματοποιείται σταδιοποίηση της νόσου, ώστε να εκτιμηθεί η έκταση του όγκου και να σχεδιαστεί η καταλληλότερη θεραπεία.

Η σταδιοποίηση βασίζεται στο διεθνές σύστημα TNM:

• T (Tumor): μέγεθος και τοπική επέκταση του όγκου
• N (Nodes): συμμετοχή λεμφαδένων
• M (Metastasis): παρουσία ή απουσία απομακρυσμένων μεταστάσεων

Θεραπεία

Η θεραπεία εξατομικεύεται ανάλογα με:

• το στάδιο της νόσου
• τον ιστολογικό τύπο
• τα βιολογικά χαρακτηριστικά του όγκου
• την ηλικία και τη γενική κατάσταση της ασθενούς

Οι θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνουν:

Χειρουργική αντιμετώπιση

• Ογκεκτομή (διατήρηση του μαστού)
• Μαστεκτομή
• Βιοψία φρουρού λεμφαδένα
• Λεμφαδενικός καθαρισμός όταν απαιτείται

Ακτινοθεραπεία

Χρησιμοποιείται συχνά μετά από συντηρητική χειρουργική επέμβαση ή σε επιλεγμένες περιπτώσεις μετά από μαστεκτομή.

Συστηματική θεραπεία

Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του όγκου μπορεί να χορηγηθεί:

• Χημειοθεραπεία
• Ορμονοθεραπεία
• Στοχευμένη θεραπεία
• Ανοσοθεραπεία

Οι σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές έχουν συμβάλει σημαντικά στη βελτίωση της επιβίωσης και της ποιότητας ζωής των ασθενών.

Η σημασία της έγκαιρης διάγνωσης

Ο καρκίνος του μαστού είναι μία νόσος που, όταν διαγνωστεί σε πρώιμο στάδιο, μπορεί να αντιμετωπιστεί με πολύ υψηλά ποσοστά ίασης.

Η τακτική παρακολούθηση, ο προληπτικός έλεγχος και η άμεση αξιολόγηση κάθε νέου ευρήματος στον μαστό αποτελούν τα σημαντικότερα όπλα για την προστασία της γυναικείας υγείας.