HPV λοίμωξη και HPV DNA test

HPV λοίμωξη

Τι είναι ο HPV

Ο HPV (Human Papillomavirus) είναι μια μεγάλη οικογένεια ιών που προσβάλλουν το δέρμα και τους βλεννογόνους. Έχουν αναγνωριστεί περισσότεροι από 500 τύποι HPV. Κάποιοι προκαλούν καλοήθεις αλλοιώσεις, όπως κονδυλώματα, ενώ άλλοι θεωρούνται υψηλού κινδύνου γιατί συνδέονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις και ορισμένους καρκίνους. Οι τύποι 16 και 18 είναι από τους σημαντικότερους ογκογόνους τύπους.

Πόσο συχνός είναι

Η λοίμωξη από HPV είναι εξαιρετικά συχνή τόσο στις γυναίκες όσο και στους άνδρες. Οι περισσότεροι σεξουαλικά ενεργοί άνθρωποι θα έρθουν σε επαφή με τον ιό κάποια στιγμή στη ζωή τους, συνήθως χωρίς να το γνωρίζουν, επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις δεν υπάρχουν συμπτώματα.

Πώς μεταδίδεται

Ο HPV μεταδίδεται κυρίως με στενή δερματική και βλεννογονική επαφή κατά τη σεξουαλική δραστηριότητα. Δεν απαιτείται πλήρης διείσδυση για να μεταδοθεί και το προφυλακτικό μειώνει τον κίνδυνο, αλλά δεν προσφέρει απόλυτη προστασία, επειδή ο ιός μπορεί να υπάρχει και σε περιοχές που δεν καλύπτονται. Η μετάδοση γίνεται κυρίως μέσω άμεσης επαφής με μολυσμένο δέρμα ή βλεννογόνο· οι αναφορές σε πετσέτες ή πισίνες δεν αποτελούν τον συνήθη τρόπο μετάδοσης της γεννητικής HPV λοίμωξης.

Τι μπορεί να προκαλέσει

Οι περισσότεροι τύποι HPV δεν οδηγούν σε σοβαρό πρόβλημα. Οι τύποι χαμηλού κινδύνου, κυρίως 6 και 11, σχετίζονται συχνότερα με οξυτενή κονδυλώματα. Οι τύποι υψηλού κινδύνου, όπως οι 16 και 18, συνδέονται με προκαρκινικές αλλοιώσεις και καρκίνους, κυρίως του τραχήλου της μήτρας αλλά και του πρωκτού, του αιδοίου, του κόλπου, του πέους και του στοματοφάρυγγα.

Συμπτώματα

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων η HPV λοίμωξη δεν δίνει κανένα σύμπτωμα. Όταν υπάρχουν εκδηλώσεις, αυτές μπορεί να είναι:

• οξυτενή κονδυλώματα στην περιοχή των γεννητικών οργάνων ή του πρωκτού
• παθολογικά ευρήματα στο τεστ Παπανικολάου ή/και στο HPV test
• σπανιότερα, προκαρκινικές αλλοιώσεις που δεν είναι ορατές με γυμνό μάτι και χρειάζονται ειδικό έλεγχο.

Διάγνωση και έλεγχος

Ο έλεγχος για HPV και για τις αλλοιώσεις που μπορεί να προκαλέσει γίνεται με:

• τεστ Παπανικολάου
• HPV test
• κολποσκόπηση, όταν αυτό ενδείκνυται
• βιοψία, όταν υπάρχουν ύποπτα ευρήματα

Η κολποσκόπηση δεν χρειάζεται σε κάθε γυναίκα με οποιοδήποτε εύρημα, αλλά αποφασίζεται με βάση το αποτέλεσμα του Pap test, του HPV test, τον τύπο HPV και το συνολικό επίπεδο κινδύνου. Οι λοιμώξεις με HPV 16 ή 18 χρειάζονται πιο προσεκτική αξιολόγηση, γιατί συνδέονται με μεγαλύτερο κίνδυνο σοβαρής δυσπλασίας.

Φεύγει ο ιός;

Εδώ υπάρχει μια σημαντική διόρθωση σε σχέση με το παλιό κείμενο: στις περισσότερες περιπτώσεις ο HPV απομακρύνεται από τον οργανισμό ή τίθεται σε μακροχρόνια καταστολή από το ανοσοποιητικό μέσα σε 1–2 χρόνια. Αυτό που μας ανησυχεί περισσότερο δεν είναι η απλή, παροδική λοίμωξη, αλλά η εμμένουσα λοίμωξη από τύπους υψηλού κινδύνου, γιατί αυτή σχετίζεται με την ανάπτυξη προκαρκινικών αλλοιώσεων.

Θεραπεία

Δεν υπάρχει θεραπεία που να "σβήνει" άμεσα τον ίδιο τον ιό από το σώμα. Θεραπεύουμε τις αλλοιώσεις που προκαλεί:

• τα κονδυλώματα με τοπικές ή επεμβατικές μεθόδους
• τις προκαρκινικές αλλοιώσεις του τραχήλου με εξατομικευμένη παρακολούθηση ή θεραπεία, όπως αφαίρεση της βλάβης με κατάλληλη τεχνική

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από το είδος της βλάβης, την ηλικία, το ιστορικό, την κολποσκοπική εικόνα και το αν πρόκειται για χαμηλού ή υψηλού βαθμού αλλοίωση. Μετά τη θεραπεία απαιτείται παρακολούθηση για πολλά χρόνια.

Πρόληψη – Εμβόλιο HPV

Ο εμβολιασμός είναι ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους πρόληψης του καρκίνου τραχήλου μήτρας. Τα HPV εμβόλια προστατεύουν από τους σημαντικότερους ογκογόνους τύπους, ενώ το 9δύναμο εμβόλιο καλύπτει και τους τύπους 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 και 58. Ο εμβολιασμός προσφέρει τη μεγαλύτερη προστασία όταν γίνεται πριν από την έναρξη των σεξουαλικών επαφών, αλλά συνιστάται επίσης σε εφήβους και νέους ενήλικες σύμφωνα με τις ισχύουσες οδηγίες. Το CDC συστήνει εμβολιασμό ρουτίνας σε ηλικίες 11–12 ετών, δυνατότητα έναρξης από τα 9, catch-up εμβολιασμό έως τα 26 έτη και εξατομικευμένη απόφαση για ορισμένους ενήλικες 27–45 ετών.

Screening: τι ισχύει σήμερα

Το παλιό μήνυμα «κάθε γυναίκα κάθε χρόνο Pap test» δεν αντανακλά πλέον όλες τις σύγχρονες οδηγίες. Σήμερα ο προληπτικός έλεγχος γίνεται με συγκεκριμένα πρωτόκολλα ανάλογα με την ηλικία, το ιστορικό και το αν χρησιμοποιείται Pap test, HPV test ή συνδυασμός τους. Σύμφωνα με το ACOG, ηλικίες 21–29 ετών ελέγχονται συνήθως με Pap test ανά 3 χρόνια, ενώ ηλικίες 30–65 ετών μπορούν να ελέγχονται με Pap test ανά 3 χρόνια, HPV test ανά 5 χρόνια ή cotesting ανά 5 χρόνια. Ο προληπτικός έλεγχος εξατομικεύεται από τον γυναικολόγο ανάλογα με την ηλικία και το ιστορικό.

HPV και κύηση

Η HPV λοίμωξη μπορεί να συνυπάρχει με την εγκυμοσύνη. Αν υπάρχουν παθολογικά ευρήματα screening, μπορεί να χρειαστεί κολποσκόπηση και, όταν υπάρχει ένδειξη, βιοψία τραχήλου, η οποία θεωρείται ασφαλής στην κύηση. Αντίθετα, το endocervical curettage αντενδείκνυται στην εγκυμοσύνη. Η απόφαση για περαιτέρω έλεγχο λαμβάνεται εξατομικευμένα.

Τοκετός

Η παρουσία HPV λοίμωξης ή κονδυλωμάτων δεν σημαίνει από μόνη της ότι απαιτείται καισαρική τομή. Καισαρική εξετάζεται κυρίως όταν μεγάλα αναγεννητικά κονδυλώματα αποφράσσουν το γεννητικό κανάλι ή υπάρχει κίνδυνος σημαντικής αιμορραγίας στον φυσιολογικό τοκετό. Ο κίνδυνος αναπνευστικής θηλωμάτωσης στο παιδί θεωρείται χαμηλός.

Πότε να απευθυνθείτε στον γυναικολόγο

Είναι σημαντικό να γίνει ιατρική εκτίμηση όταν υπάρχει:

• θετικό HPV test
• παθολογικό τεστ Παπανικολάου
• ορατές βλάβες ή κονδυλώματα
• αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή
• επιμονή συμπτωμάτων ή ιστορικό προηγούμενων δυσπλασιών.

HPV DNA Test

Τι είναι το HPV DNA Test

Το HPV DNA Test είναι μία σύγχρονη μοριακή εξέταση που ανιχνεύει την παρουσία τύπων του ιού HPV (Human Papilloma Virus) υψηλού κινδύνου, οι οποίοι σχετίζονται με την εμφάνιση προκαρκινικών αλλοιώσεων και καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.

Σε αντίθεση με το τεστ Παπανικολάου, το οποίο ελέγχει αν υπάρχουν ήδη αλλοιωμένα κύτταρα στον τράχηλο, το HPV DNA Test ανιχνεύει την παρουσία του ίδιου του ιού πριν ακόμη εμφανιστούν κυτταρικές αλλοιώσεις.

Η λοίμωξη από HPV είναι εξαιρετικά συχνή και στις περισσότερες περιπτώσεις υποχωρεί αυτόματα χάρη στο ανοσοποιητικό σύστημα.

Πότε συνιστάται

Το HPV DNA Test χρησιμοποιείται:

• ως μέρος του προληπτικού γυναικολογικού ελέγχου
• σε γυναίκες με παθολογικό τεστ Παπανικολάου
• για παρακολούθηση μετά από θεραπεία προκαρκινικών αλλοιώσεων
• σε συνδυασμό με το τεστ Παπανικολάου (co-testing), κυρίως μετά την ηλικία των 30 ετών

Η ανάγκη για HPV DNA Test καθορίζεται εξατομικευμένα από τον γυναικολόγο.

Πώς πραγματοποιείται

Η εξέταση γίνεται εύκολα και ανώδυνα στο ιατρείο, κατά τη διάρκεια της γυναικολογικής εξέτασης, με λήψη δείγματος από τον τράχηλο της μήτρας — παρόμοια διαδικασία με το τεστ Παπανικολάου.

Δεν απαιτείται αναισθησία ή ειδική προετοιμασία.

Τι σημαίνει ένα θετικό αποτέλεσμα;

Ένα θετικό HPV DNA Test σημαίνει ότι ανιχνεύθηκε τύπος HPV υψηλού κινδύνου.

Δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνος. Στις περισσότερες γυναίκες ο ιός δεν θα προκαλέσει σοβαρή βλάβη.

Αυτό που έχει σημασία είναι:

• ο τύπος του HPV
• η παραμονή του ιού στον χρόνο
• η ύπαρξη ή όχι κυτταρικών αλλοιώσεων

Τι ακολουθεί όταν το HPV DNA Test είναι θετικό

Η περαιτέρω αντιμετώπιση εξαρτάται από:

• την ηλικία της γυναίκας
• το αποτέλεσμα του τεστ Παπανικολάου
• τον τύπο του HPV
• το ατομικό ιστορικό

Μπορεί να χρειαστούν:

• στενότερη παρακολούθηση
• επανάληψη εξετάσεων μετά από ορισμένο χρονικό διάστημα
• κολποσκόπηση
• λήψη βιοψιών, εφόσον υπάρχουν ύποπτες αλλοιώσεις

Η κολποσκόπηση επιτρέπει τη λεπτομερή εξέταση του τραχήλου και βοηθά στον εντοπισμό πιθανών προκαρκινικών βλαβών.

Μπορεί να θεραπευτεί ο HPV;

Δεν υπάρχει θεραπεία που να εξαλείφει τον ίδιο τον ιό.

Ωστόσο:

• στις περισσότερες περιπτώσεις ο οργανισμός καταστέλλει φυσικά τη λοίμωξη
• μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά οι αλλοιώσεις που προκαλεί ο HPV

Η έγκαιρη διάγνωση και η σωστή παρακολούθηση μειώνουν σημαντικά τον κίνδυνο εξέλιξης σε καρκίνο τραχήλου μήτρας.

Πρόληψη

Η πρόληψη βασίζεται σε:

• τακτικό γυναικολογικό έλεγχο
• τεστ Παπανικολάου
• HPV DNA Test όπου ενδείκνυται
• εμβολιασμό έναντι του HPV

Ο συνδυασμός εμβολιασμού και προληπτικού ελέγχου αποτελεί σήμερα τον αποτελεσματικότερο τρόπο πρόληψης του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.