Κύστεις ωοθηκών

Τι είναι η ωοθηκική κύστη

Ωοθηκική κύστη είναι μία συλλογή υγρού που αναπτύσσεται μέσα ή πάνω στην ωοθήκη και περιβάλλεται από λεπτό τοίχωμα.

Οι κύστεις μπορεί να έχουν μέγεθος από λίγα χιλιοστά έως αρκετά εκατοστά και στην πλειονότητά τους είναι καλοήθεις και παροδικές.

Εμφανίζονται σε γυναίκες όλων των ηλικιών, αλλά είναι πιο συχνές στην αναπαραγωγική ηλικία.

Τύποι ωοθηκικών κύστεων

• Λειτουργικές κύστεις (οι πιο συχνές)
Σχετίζονται με τον φυσιολογικό κύκλο της ωορρηξίας:

• Ωοθυλακική κύστη
• Κύστη ωχρού σωματίου (μπορεί να είναι αιμορραγική)

Συνήθως υποχωρούν αυτόματα μέσα σε 1–3 μήνες.

• Μη λειτουργικές κύστεις
Δεν σχετίζονται με την ωορρηξία:

• Δερμοειδής κύστη (ώριμο τεράτωμα)
• Κυσταδενώματα (ορώδη ή βλεννώδη)
• Ενδομητριωσική κύστη (ενδομητρίωμα)
• Παραωοθηκική κύστη

Ορισμένες μπορεί να χρειαστούν χειρουργική αντιμετώπιση.

• Πολυκυστικές ωοθήκες
Αφορούν μορφολογική εικόνα της ωοθήκης με πολλά μικρά ωοθυλάκια.

Δεν ταυτίζονται απαραίτητα με το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS), το οποίο αποτελεί ορμονική διαταραχή.

Συμπτώματα

Οι περισσότερες κύστεις δεν προκαλούν συμπτώματα και ανακαλύπτονται τυχαία.

Όταν υπάρχουν, μπορεί να εμφανιστούν:

• Πόνος χαμηλά στην κοιλιά (ήπιος ή έντονος)
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή
• Διαταραχές περιόδου
• Αίσθημα πίεσης ή φουσκώματος

Επείγουσα κατάσταση:
Σε περίπτωση συστροφής ή ρήξης κύστης μπορεί να εμφανιστεί:

• Ξαφνικός, έντονος πόνος
• Ναυτία ή εμετός

Διάγνωση

Η διάγνωση γίνεται κυρίως με:

• Διακολπικό υπερηχογράφημα (βασική εξέταση)
• MRI ή CT σε επιλεγμένες περιπτώσεις
• Καρκινικούς δείκτες (π.χ. CA-125), όταν υπάρχει υποψία κακοήθειας

Η μορφολογία της κύστης στο υπερηχογράφημα είναι καθοριστική.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξαρτάται από:

• την ηλικία της γυναίκας
• το μέγεθος και την εικόνα της κύστης
• την ύπαρξη συμπτωμάτων
• το ιστορικό

• Παρακολούθηση
Οι περισσότερες λειτουργικές κύστεις υποχωρούν αυτόματα. Συνιστάται επανέλεγχος με υπερηχογράφημα.

• Φαρμακευτική αντιμετώπιση
Σε ορισμένες περιπτώσεις χρησιμοποιούνται ορμονικά σκευάσματα για ρύθμιση του κύκλου.

• Χειρουργική αντιμετώπιση
Ενδείκνυται όταν:

• η κύστη επιμένει ή αυξάνεται
• υπάρχουν ύποπτα χαρακτηριστικά
• προκαλεί έντονα συμπτώματα

Στόχος είναι, όπου είναι δυνατόν, η διατήρηση της ωοθήκης.
Η επέμβαση γίνεται συνήθως λαπαροσκοπικά (ελάχιστα επεμβατική μέθοδος).

Πότε μία κύστη θεωρείται ύποπτη

Χαρακτηριστικά που απαιτούν περαιτέρω διερεύνηση:

• Πολύχωρη ή σύνθετη μορφή
• Παρουσία συμπαγών στοιχείων
• Πάχυνση τοιχώματος
• Αύξηση μεγέθους
• Εμφάνιση μετά την εμμηνόπαυση

Σε αυτές τις περιπτώσεις απαιτείται εξειδικευμένη εκτίμηση.

Ο ρόλος του CA-125

Ο δείκτης CA-125 μπορεί να χρησιμοποιηθεί επικουρικά, αλλά:

• Δεν είναι ειδικός για καρκίνο
• Μπορεί να αυξηθεί και σε καλοήθεις καταστάσεις (ενδομητρίωση, φλεγμονές κ.ά.)

Δεν χρησιμοποιείται ως εξέταση screening.

Πότε να απευθυνθείτε στον γυναικολόγο

• Επίμονος ή έντονος πόνος στην κοιλιά
• Ξαφνικός, οξύς πόνος
• Διαταραχές περιόδου
• Φούσκωμα που επιμένει
• Εύρημα κύστης σε έλεγχο