Καρκίνος τραχήλου της μήτρας

Γενικές πληροφορίες

Ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας είναι ένας από τους πιο συχνούς γυναικολογικούς καρκίνους παγκοσμίως. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η συχνότητά του έχει μειωθεί σημαντικά χάρη στην πρόληψη, τον εμβολιασμό και τον τακτικό έλεγχο.

Σήμερα γνωρίζουμε ότι η νόσος σχετίζεται άμεσα με τη λοίμωξη από τον ιό HPV (Human Papillomavirus), έναν εξαιρετικά συχνό ιό που μεταδίδεται με τη σεξουαλική επαφή.

Η εμφάνιση του καρκίνου παρατηρείται συχνότερα σε γυναίκες ηλικίας 35–55 ετών, ωστόσο οι προκαρκινικές αλλοιώσεις εμφανίζονται σε μικρότερες ηλικίες.

Παράγοντες κινδύνου

Ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου είναι η εμμένουσα λοίμωξη από ογκογόνους τύπους HPV.

Άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο είναι:

• Πολλαπλοί σεξουαλικοί σύντροφοι
• Πρώιμη έναρξη σεξουαλικής ζωής
• Κάπνισμα
• Ανοσοκαταστολή (π.χ. χρόνια νοσήματα, φαρμακευτική αγωγή)
• Μακροχρόνια χρήση αντισυλληπτικών (σε ορισμένες περιπτώσεις)
• Έλλειψη τακτικού προληπτικού ελέγχου

Είναι σημαντικό: η πλειονότητα των γυναικών που θα μολυνθούν από HPV δεν θα αναπτύξει καρκίνο, καθώς ο οργανισμός συνήθως απομακρύνει τον ιό.

Πρόληψη

Η πρόληψη αποτελεί το πιο ισχυρό «όπλο» απέναντι στη νόσο.

HPV test & Test Παπανικολάου

Σήμερα, εκτός από το τεστ Παπανικολάου, χρησιμοποιείται ευρέως και το HPV test, το οποίο ανιχνεύει την παρουσία του ιού πριν εμφανιστούν αλλοιώσεις.

Εμβολιασμός κατά του HPV

Ο εμβολιασμός προστατεύει από τους πιο επικίνδυνους τύπους του ιού και συνιστάται σε κορίτσια και αγόρια, αλλά και σε ενήλικες γυναίκες.

Ο συνδυασμός εμβολιασμού και τακτικού ελέγχου μπορεί να μειώσει δραστικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου.

Συμπτώματα

Στα αρχικά στάδια ο καρκίνος τραχήλου της μήτρας είναι συνήθως ασυμπτωματικός.

Σε πιο προχωρημένα στάδια μπορεί να εμφανιστούν:

• Αιμορραγία μετά τη σεξουαλική επαφή
• Αιμορραγία μεταξύ περιόδων ή μετά την εμμηνόπαυση
• Ασυνήθιστες κολπικές εκκρίσεις
• Πόνος στην περιοχή της πυέλου

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό εξετάσεων:

• Τεστ Παπανικολάου (Pap test)
• HPV test
• Κολποσκόπηση
• Βιοψία (απαραίτητη για επιβεβαίωση της διάγνωσης)

Οι προκαρκινικές αλλοιώσεις ταξινομούνται σε βαθμούς (CIN 1, 2, 3) και αντιμετωπίζονται ανάλογα με τη βαρύτητά τους.

Σταδιοποίηση

Η σταδιοποίηση καθορίζει την έκταση της νόσου και είναι καθοριστική για την επιλογή θεραπείας.

Πραγματοποιείται με:

• Κλινική εξέταση
• Μαγνητική τομογραφία (MRI)
• Αξονική τομογραφία (CT)
• PET-CT σε επιλεγμένες περιπτώσεις

Θεραπεία

Η θεραπευτική προσέγγιση εξατομικεύεται και εξαρτάται από:

• το στάδιο της νόσου
• την ηλικία
• την επιθυμία για τεκνοποίηση

Οι κύριες επιλογές περιλαμβάνουν:

• Κωνοειδή εκτομή (σε πρώιμα στάδια)
• Χειρουργική αντιμετώπιση (υστερεκτομή ± λεμφαδενικός καθαρισμός)
• Ακτινοθεραπεία
• Χημειοθεραπεία
• Συνδυαστικές θεραπείες

Σε πρώιμα στάδια, η νόσος είναι πλήρως ιάσιμη σε πολύ υψηλό ποσοστό.

Σταδιοποίηση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας περιγράφει το μέγεθος του όγκου και την έκταση εξάπλωσής του. Αποτελεί βασικό παράγοντα για την επιλογή της κατάλληλης θεραπείας και την πρόγνωση της νόσου.

Η ταξινόμηση πραγματοποιείται σύμφωνα με το διεθνές σύστημα FIGO (International Federation of Gynecology and Obstetrics).

Στάδιο Ι

Ο καρκίνος περιορίζεται αποκλειστικά στον τράχηλο της μήτρας.

Πρόκειται για πρώιμο στάδιο της νόσου, κατά το οποίο τα ποσοστά ίασης είναι ιδιαίτερα υψηλά όταν η διάγνωση γίνει έγκαιρα.

Στάδιο ΙΙ

Ο καρκίνος έχει επεκταθεί πέρα από τον τράχηλο και τη μήτρα, χωρίς όμως να φτάνει στα τοιχώματα της πυέλου ή στο κατώτερο τμήμα του κόλπου.

Μπορεί να προσβάλλει τους παρακείμενους ιστούς γύρω από τον τράχηλο (παραμήτρια).

Στάδιο ΙΙΙ

Ο καρκίνος έχει επεκταθεί περισσότερο μέσα στην πύελο.

Η νόσος μπορεί να:

• προσβάλλει το κατώτερο τμήμα του κόλπου
• επεκτείνεται μέχρι τα τοιχώματα της πυέλου
• προκαλεί απόφραξη των ουρητήρων και επηρεασμό της νεφρικής λειτουργίας
• εμφανίζει προσβολή πυελικών ή παραορτικών λεμφαδένων

Στάδιο IV

Ο καρκίνος έχει επεκταθεί πέρα από την πύελο ή έχει διηθήσει γειτονικά όργανα.

Μπορεί να προσβάλει:

• την ουροδόχο κύστη
• το ορθό
• απομακρυσμένα όργανα, όπως οι πνεύμονες, το ήπαρ ή τα οστά

Γιατί είναι σημαντική η σταδιοποίηση;

Η σταδιοποίηση καθορίζει τη θεραπευτική στρατηγική που θα ακολουθηθεί για κάθε ασθενή.

Ανάλογα με το στάδιο της νόσου, η θεραπεία μπορεί να περιλαμβάνει:

• χειρουργική επέμβαση
• ακτινοθεραπεία
• χημειοθεραπεία
• συνδυασμό των παραπάνω μεθόδων

Η έγκαιρη διάγνωση μέσω του τακτικού γυναικολογικού ελέγχου, του τεστ Παπανικολάου, της κολποσκόπησης και του HPV-DNA test παραμένει ο σημαντικότερος παράγοντας για την πρόληψη και την αποτελεσματική αντιμετώπιση του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας.