Ενδομητρίωση

Τι είναι η ενδομητρίωση

Η ενδομητρίωση είναι μία χρόνια γυναικολογική πάθηση κατά την οποία ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο (το εσωτερικό της μήτρας) αναπτύσσεται εκτός της μήτρας.

Οι εστίες ενδομητρίωσης εντοπίζονται συχνότερα:

• στις ωοθήκες
• στις σάλπιγγες
• στο περιτόναιο
• πίσω από τη μήτρα (οπίσθιο δουγλάσσειο)
• στο έντερο ή στην ουροδόχο κύστη

Σε πιο σπάνιες περιπτώσεις μπορεί να εμφανιστούν και σε άλλα όργανα.

Γενικές πληροφορίες

• Αφορά περίπου 10% των γυναικών αναπαραγωγικής ηλικίας
• Παρατηρείται σε έως και 30–50% των γυναικών με υπογονιμότητα
• Είναι χρόνια πάθηση με πιθανές υποτροπές
• Μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την ποιότητα ζωής

👉 Η διάγνωση συχνά καθυστερεί, καθώς τα συμπτώματα υποτιμώνται.

Παράγοντες κινδύνου

Οι ακριβείς αιτίες δεν είναι πλήρως γνωστές, ωστόσο σχετίζεται με:

• Κληρονομικότητα (οικογενειακό ιστορικό)
• Πρώιμη έναρξη περιόδου
• Συχνοί ή βαρείς κύκλοι
• Ανατομικές ανωμαλίες μήτρας
• Ορμονικοί και ανοσολογικοί παράγοντες

Συμπτώματα

Η ενδομητρίωση δεν εκδηλώνεται πάντα με συμπτώματα.

Όταν υπάρχουν, τα πιο συχνά είναι:

• Έντονος πόνος στην περίοδο (δυσμηνόρροια)
• Πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή (δυσπαρευνία)
• Χρόνιος πυελικός πόνος
• Υπογονιμότητα
• Πόνος κατά την ούρηση ή την αφόδευση (κυρίως κατά την περίοδο)
• Φούσκωμα, εντερικά συμπτώματα

Ο πόνος δεν σχετίζεται πάντα με την έκταση της νόσου.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται σε συνδυασμό κλινικής εκτίμησης και απεικονιστικών εξετάσεων:

• Λεπτομερές ιστορικό
• Γυναικολογική εξέταση
• Διακολπικό υπερηχογράφημα (εξειδικευμένο)
• Μαγνητική τομογραφία (σε βαθύτερες μορφές)

Η λαπαροσκόπηση δεν αποτελεί πλέον πάντα απαραίτητη εξέταση για τη διάγνωση, αλλά χρησιμοποιείται κυρίως όταν απαιτείται ταυτόχρονη θεραπεία.

Στάδια νόσου

Η ενδομητρίωση ταξινομείται σε στάδια (I–IV), ανάλογα με την έκταση και το βάθος των βλαβών:

• Στάδιο I: ελάχιστη
• Στάδιο II: ήπια
• Στάδιο III: μέτρια
• Στάδιο IV: σοβαρή

Το στάδιο δεν αντικατοπτρίζει πάντα την ένταση των συμπτωμάτων.

Θεραπεία

Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα και την επιθυμία για τεκνοποίηση.

• Φαρμακευτική αγωγή
Στόχος είναι η ανακούφιση των συμπτωμάτων και ο έλεγχος της νόσου:

• Ορμονικές θεραπείες (αντισυλληπτικά, προγεστερόνη)
• GnRH ανάλογα (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)
• Παυσίπονα (ΜΣΑΦ)

• Χειρουργική αντιμετώπιση

• Λαπαροσκοπική αφαίρεση των εστιών
• Αποκατάσταση ανατομίας και διατήρηση γονιμότητας
• Απαιτεί εξειδικευμένο χειρουργό

• Συνδυαστική θεραπεία
Συχνά χρησιμοποιείται συνδυασμός χειρουργικής και φαρμακευτικής αγωγής για καλύτερο έλεγχο της νόσου.

Ενδομητρίωση & γονιμότητα

Η ενδομητρίωση μπορεί να επηρεάσει τη γονιμότητα, αλλά:

Πολλές γυναίκες καταφέρνουν να συλλάβουν φυσιολογικά
Η σωστή θεραπεία βελτιώνει σημαντικά τις πιθανότητες εγκυμοσύνης

Υποτροπή

Η ενδομητρίωση μπορεί να υποτροπιάσει, ακόμη και μετά από θεραπεία.

Η μακροχρόνια παρακολούθηση και η σωστή διαχείριση μειώνουν τον κίνδυνο υποτροπής.

Πότε πρέπει να απευθυνθείτε στον γυναικολόγο

• Έντονος πόνος στην περίοδο που επηρεάζει την καθημερινότητα
• Πόνος στη σεξουαλική επαφή
• Χρόνιος πυελικός πόνος
• Δυσκολία σύλληψης
• Συμπτώματα από έντερο ή ουροδόχο κύστη που σχετίζονται με τον κύκλο

Ο πόνος δεν είναι «φυσιολογικός» όταν επηρεάζει την ποιότητα ζωής.