Σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS)

Τι είναι το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών

Το σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών (PCOS) είναι μία από τις πιο συχνές ορμονικές διαταραχές στις γυναίκες αναπαραγωγικής ηλικίας.

Χαρακτηρίζεται από:

• διαταραχές ωορρηξίας
• αυξημένα ανδρογόνα (ανδρικές ορμόνες)
• ή/και πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών

Επηρεάζει περίπου 8–13% των γυναικών και αποτελεί συχνή αιτία υπογονιμότητας.

Πού οφείλεται

Η ακριβής αιτία δεν είναι πλήρως γνωστή, αλλά σχετίζεται με:

• Ορμονική διαταραχή της ωορρηξίας
• Αυξημένα επίπεδα ανδρογόνων
• Αντίσταση στην ινσουλίνη (πολύ σημαντικός παράγοντας)
• Γενετική προδιάθεση

Η ινσουλινοαντίσταση παίζει κεντρικό ρόλο τόσο στα συμπτώματα όσο και στις επιπλοκές.

Συμπτώματα

Τα συμπτώματα διαφέρουν από γυναίκα σε γυναίκα.

Τα πιο συχνά είναι:

• Αραιή ή ακανόνιστη περίοδος
• Απουσία ωορρηξίας
• Δυσκολία σύλληψης
• Ακμή
• Αυξημένη τριχοφυΐα (πρόσωπο, στήθος, κοιλιά)
• Λιπαρό δέρμα ή τριχόπτωση

Δεν εμφανίζουν όλες οι γυναίκες όλα τα συμπτώματα.

Διάγνωση

Η διάγνωση βασίζεται στα διεθνώς αποδεκτά κριτήρια (Rotterdam criteria).

Απαιτούνται 2 από τα 3 παρακάτω:

• Διαταραχή ωορρηξίας (αραιομηνόρροια ή αμηνόρροια)
• Υπερανδρογοναιμία (κλινική ή εργαστηριακή)
• Πολυκυστική μορφολογία ωοθηκών στο υπερηχογράφημα

Απαραίτητος είναι ο αποκλεισμός άλλων ορμονικών διαταραχών.

Εξετάσεις

Ο έλεγχος μπορεί να περιλαμβάνει:

• Ορμονικό έλεγχο (ανδρογόνα, LH, FSH κ.ά.)
• Έλεγχο σακχάρου και ινσουλίνης
• Λιπιδαιμικό προφίλ
• Υπερηχογράφημα ωοθηκών

Η παλιά αντίληψη «LH > FSH = PCOS» δεν αποτελεί πλέον διαγνωστικό κριτήριο από μόνη της.

Πιθανές επιπλοκές

Το PCOS δεν αφορά μόνο την περίοδο ή τη γονιμότητα.

Μπορεί να σχετίζεται με:

• Αντίσταση στην ινσουλίνη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2
• Μεταβολικό σύνδρομο
• Αύξηση βάρους
• Υπέρταση και δυσλιπιδαιμία
• Υπερπλασία ενδομητρίου (σε παρατεταμένη αμηνόρροια)

Ο κίνδυνος καρκίνου ενδομητρίου αυξάνεται κυρίως όταν η περίοδος απουσιάζει για μεγάλο διάστημα χωρίς θεραπεία.

Θεραπεία

Η θεραπεία είναι εξατομικευμένη και εξαρτάται από το στόχο της γυναίκας.

• Αλλαγές τρόπου ζωής

• Απώλεια βάρους (ακόμη και 5–10% έχει σημαντικό όφελος)
• Άσκηση
• Διατροφική ρύθμιση

Μπορεί να αποκαταστήσει την ωορρηξία σε πολλές περιπτώσεις.

• Φαρμακευτική αγωγή

Για ρύθμιση κύκλου & συμπτωμάτων:

• Αντισυλληπτικά δισκία
• Προγεστερόνη

Για υπερανδρογοναιμία:

• Αντιανδρογόνα (σε επιλεγμένες περιπτώσεις)

Για μεταβολικό έλεγχο:

• Μετφορμίνη (σε γυναίκες με ινσουλινοαντίσταση)

• Αντιμετώπιση υπογονιμότητας

Σε γυναίκες που επιθυμούν εγκυμοσύνη:

• Φάρμακα πρόκλησης ωορρηξίας (π.χ. λετροζόλη – πλέον πρώτης γραμμής)
• Εναλλακτικά: κλομιφαίνη ή γοναδοτροπίνες
• Υποβοηθούμενη αναπαραγωγή (IVF), όταν χρειάζεται

• Χειρουργική αντιμετώπιση

Η λαπαροσκοπική τεχνική (ovarian drilling) εφαρμόζεται σπάνια σήμερα και μόνο σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

PCOS & γονιμότητα

Το σύνδρομο αποτελεί συχνή αιτία υπογονιμότητας, αλλά:

Με σωστή θεραπεία, οι περισσότερες γυναίκες μπορούν να επιτύχουν εγκυμοσύνη.

Πότε να απευθυνθείτε στον γυναικολόγο

• Ακανόνιστη ή απούσα περίοδος
• Δυσκολία σύλληψης
• Έντονη ακμή ή τριχοφυΐα
• Απότομη αύξηση βάρους
• Υποψία ορμονικής διαταραχής